Ile słów trzeba znać na A2, B1, B2 i C1

Pytanie wygląda na proste, a odpowiedź zależy od tego, co rozumiemy przez „znać”. Poniżej liczby, których używa się w badaniach nad słownictwem, wraz z zastrzeżeniami, o których zwykle się nie wspomina.

Najpierw: co znaczy „znać słowo”

W badaniach nad słownictwem liczy się zwykle rodziny wyrazowe, a nie pojedyncze formy. Rodzina to wyraz podstawowy razem z odmianami i regularnymi pochodnymi: develop, develops, developed, developing, development, developer to jedna pozycja, nie sześć. Liczby podawane niżej dotyczą rodzin.

Druga rzecz to rozróżnienie, które zmienia wszystko:

• Słownictwo bierne — rozpoznajesz znaczenie, kiedy widzisz lub słyszysz słowo.
• Słownictwo czynne — potrafisz je wydobyć z pamięci i użyć samodzielnie.

U typowego dorosłego uczącego się słownictwo czynne stanowi mniej więcej połowę biernego. To dlatego rozumiesz podcast bez trudu, a w rozmowie krążysz wokół słowa, którego nie możesz sobie przypomnieć.

Liczby dla poziomów CEFR

Rodzimy użytkownik angielskiego z wyższym wykształceniem rozpoznaje mniej więcej 15 000–20 000 rodzin wyrazowych. C2 nie oznacza więc dorównania mu w każdym wymiarze — oznacza wystarczający zakres do funkcjonowania bez ograniczeń.

Ile to trwa

Przyjmując realistyczne tempo piętnastu nowych słów dziennie przy systematycznych powtórkach, przejście z B1 na B2 to około dwustu dni nauki — pół roku do roku z uwzględnieniem przerw. Skok z B2 na C1 trwa dłużej mimo podobnej różnicy liczbowej, bo słowa na tym poziomie są rzadsze, a więc rzadziej spotykane naturalnie i trudniejsze do utrwalenia.

To tempo zakłada, że powtórki faktycznie się odbywają. Bez nich znaczna część nowego materiału wypada w ciągu pierwszego miesiąca — zobacz jak działa algorytm powtórek interwałowych.

Trzy zastrzeżenia

Liczba nie jest poziomem

Egzaminy CEFR sprawdzają sprawności, nie objętość słownika. Można znać sześć tysięcy rodzin i nie zdać B2, jeśli nie potrafi się prowadzić rozmowy. Zakres słownictwa jest warunkiem koniecznym, nie wystarczającym.

Właściwe słowa biją więcej słów

Dwieście terminów z Twojej branży zrobi dla Twojej pracy więcej niż tysiąc słów z ogólnej listy częstości. Po przekroczeniu progu 3 000 rodzin dalszy postęp powinien iść w stronę własnej dziedziny, nie kolejnych list.

Kolokacje ważą więcej niż pojedyncze wyrazy

Na poziomie B2 i wyżej o naturalności decyduje nie znajomość słów, lecz wiedza o tym, które słowa chodzą razem. Make a decision, a nie do a decision. Tego nie mierzy żadna liczba rodzin wyrazowych.

Jak sprawdzić własny zakres

Najprostsza rzetelna metoda to test rozpoznawania na próbce z listy częstości — na przykład Vocabulary Size Test Nationa albo jego wersje online. Wynik będzie dotyczył słownictwa biernego. Żeby oszacować czynne, przyjmij mniej więcej połowę i zweryfikuj to w praktyce: napisz stronę tekstu na dowolny temat bez słownika i policz, ile razy musiałeś obejść słowo, którego nie mogłeś sobie przypomnieć.

• Nation, I. S. P. (2006). How large a vocabulary is needed for reading and listening? Canadian Modern Language Review.
• Milton, J. (2009). Measuring Second Language Vocabulary Acquisition — zakresy słownictwa a poziomy CEFR.
• Schmitt, N. (2010). Researching Vocabulary — relacja słownictwa biernego do czynnego.
• Rada Europy (2020). Common European Framework of Reference for Languages: Companion Volume.